Achterste Diep
Het Achterste Diep is aangewezen als pilotproject om doelen op het gebied van water en natuur te realiseren en economische perspectieven te blijven bieden aan de landbouw.
Maatregelen op de korte termijn
In deze pilot passen boeren in het Achterste Diep natuurinclusieve landbouwmaatregelen toe. Het kan hierbij gaan om het telen van eiwitgewassen als bonen en erwten, het aanleggen van wintervoedselakkers of kruidenrijke akkers, of het verbouwen van vogelvriendelijk graan. Vogelvriendelijk graan betekent dat graan in bredere rijen wordt gezaaid, waardoor er meer ruimte is voor broedvogels.
Er wordt ecologische monitoring uitgevoerd naar de bijdrage die al deze maatregelen leveren aan de biodiversiteit. In het voorjaar en de zomer worden hiervoor tellingen gedaan onder broedvogels en insecten, zoals loopkevers en vlinders.
Onze langetermijnvisie
Voor het Achterste Diep wordt een langetermijnperspectief ontwikkeld. Hierbij is bestuurlijk ruimte geboden om flexibel om te gaan met de begrenzing van de NNN en de keuze van natuurdoeltypen. Dit maakt dat er ruimte is om samen met elkaar in gesprek te gaan hoe het gebied kan worden ingericht.
De flexibele invulling houdt in dat in plaats van een lineair ingetekende NNN-zone (100 meter aan weerszijde van de beek) wordt gekeken naar alternatieven om tot een ecologische verbinding te komen. Een mogelijke denkrichting is het ‘stapstenenmodel’.
Het stapstenenmodel
Bij het stapstenenmodel dient het Achterste Diep als verbindingszone tussen natuurgebieden. Het Diep wordt teruggebracht naar de meanderende beek, zoals die was rond 1900. Hierdoor kunnen er meer vissoorten terugkomen, en daarmee ook de otter en de bever. Door de flexibele begrenzing kunnen op sommige stukken langs de beek brede stroken natuur komen (er wordt nog gezocht naar plekken waar deze mogelijk zijn). Dit zijn de stapstenen. Op andere plekken wordt de begrenzing juist versmald: dit biedt dan ruimte voor (natuurinclusieve) landbouw. Deze ontwikkelkaart toont hoe zo’n stapstenenmodel eruit zou kunnen zien voor het Achterste Diep:
Regiodeal Natuurinclusieve Landbouw
Om de doelstellingen beter te kunnen realiseren, is in 2021 aansluiting gezocht met de Regio Deal Natuurinclusieve Landbouw. Natuurinclusieve Landbouw is een vorm van duurzame landbouw waarin wordt gewerkt binnen de grenzen van de natuur. Deze aanpak maakt het mogelijk om samen met gebiedsorganisaties en agrariërs te zoeken naar passende maatregelen om doelstellingen op het gebied van water, natuur, biodiversiteit, landbouw en klimaat te realiseren.
Planning
De komende periode wordt een schetsontwerp ontwikkeld. Dit is een breedgedragen visie (op hoofdlijnen) voor de inrichting van het gebied. Hierin wordt bepaald waar de stapstenen zijn en waar natuurinclusieve landbouw wordt toegepast. Het streven is om najaar 2024 een concept voor een schetsontwerp gereed te hebben.
Daarnaast wordt er in 2024 gewerkt aan het deelproject Casus Doorrekenen, om meer inzicht te krijgen in de financiële gevolgen bij veranderingen van het bouwplan voor akkerbouwbedrijven. In de casus is een referentiebedrijf voor de akkerbouw in de Veenkoloniën ontwikkeld. Samen met boeren wordt gekeken naar verschillende toekomstscenario's, zoals: extensivering bouwplan, toepassing van natuurinclusieve landbouw en klimaatmaatregelen. De financiële resultaten worden doorgerekend en vergeleken, en er wordt gekeken waar de ontwikkelmogelijkheden liggen.
Samenwerking
Het pilotproject wordt inhoudelijk begeleid door een taakgroep met vertegenwoordigers van verschillende betrokken organisaties: Het Drents Landschap (HDL), Agrarisch Natuur Drenthe (AND), Waterschap Hunze en Aa's, Drents Particulier Grondbezit en Prolander.
Er wordt ook nauw samengewerkt met kennisinstellingen als de Wageningen Universiteit (WUR), Rijksuniversiteit Groningen en Grondcoöperatie Rijkdom. Zij helpen met onderzoeken, het ontwikkelen van nieuwe kennis en het delen van leerervaringen.
Brochure Natuurinclusieve Landbouw Achterste Diep
In het Achterste Diep is het pilotproject Natuurinclusieve Landbouw uitgevoerd. Over het pilotproject en het doorrekenen van de casus voor een akkerbouwbedrijf in het Achterste Diep is een brochure verschenen met de titel: Wat is de beste bedrijfsstrategie voor boer, natuur, water en leefomgeving?
Onderzocht is hoe het gebied met opgaven voor natuur en water kan worden ingericht, waarbij landbouw en natuur zijn verweven. De vraag bij zo’n aanpassing is welke bedrijfsstrategie met natuurinclusieve maatregelen het meest oplevert. Hierbij is gekeken vanuit het gezichtspunt van beloning voor de agrariër, verduurzaming van de bedrijfsvoering en het vergroten van de biodiversiteit. Hoe kan een andere vorm van bedrijfsvoering waarbij meer biodiversiteit worden gewaardeerd en beloond?
Kennisinstellingen werken samen met boeren om uit te zoeken welke maatregelen het beste werken en welke strategie het meeste oplevert.
Ga hier naar de brochure Natuurinclusieve Landbouw Achterste Diep (pdf, 4.3 MB)
Onderzoek naar natuurinclusieve akkerbouw in het Achterste Diep
In 2024 heeft Prolander onderzoek laten doen naar het verdienvermogen van de akkerbouw in de Veenkoloniën bij toepassing van natuurinclusieve landbouw en meervoudig grondgebruik.
Hierbij is een akkerbouwbedrijf in het Achterste Diep als casus genomen. Op basis van dit bedrijf zijn drie varianten van bouwplannen doorgerekend. Dit laat zien welke variant het meest kansrijk is.
Wageningen Universiteit & Research (WUR) beschreef het onderzoek en de resultaten in een rapport met de titel: Scenario-analyse akkerbouw langs het Achterste Diep: bedrijfseconomische en landbouwkundige verkenning van opties voor meervoudig grondgebruik.
Meer weten over het Achterste Diep?
In de nieuwsberichten hieronder vindt u meer informatie over het pilotproject Achterste Diep. Bekijk ook eens het interview met projecttrekker Willem Tjebbe Oostenbrink.
