Sporen van het verleden zichtbaar na herinrichten Schaangedennen

Wat er momenteel allemaal in Schaangedennen gebeurt, is te zien als je een kijkje neemt vanaf de Exloërzandweg. Ester van Joolen, landschapsecoloog bij Prolander, wil graag weten wat je níét ziet, wat er ónder het oppervlak zit. Bij de werkzaamheden is de bovenste laag weggegraven ten behoeve van schrale natuur. Waar de aannemer poelen aanlegde, werd zelfs iets dieper gegraven. Ester is enthousiast: “Dit gaf een zeldzaam inkijkje in de ontstaansgeschiedenis van de Hondsrug, die kans doet zich niet vaak voor!”

De werkzaamheden zorgen ervoor dat het gebied weer natuurlijk ingericht wordt. Prolander benut dit ook om sporen van het verleden zichtbaar te maken voor bezoekers.

Menselijke bewoning

Henri Wijngaards, projecttrekker van Prolander bij de uitvoering, had gehoopt meer sporen van menselijke bewoning aan te treffen. Hij vertelt: “Bekend was de aanwezigheid van zogenaamde Celtic fields, kleine akkertjes van vroegere bewoners. Doordat we de bovenste laag afgroeven, kwamen we bijvoorbeeld haardkuilen, greppels en paalgaten tegen. Verder vonden we wat keramiek, houtskool en vuurstenen. Dit waren misschien kleine kampementen. Het was niet veel. Als je dieper graaft, vind je misschien meer. Maar ja, dat was hier niet nodig.”

Andere tijden

Ook zijn vele imposante zwerfkeien opgedoken, in grootte variërend van een basketbal tot een kliko. “Deze indrukwekkende stenen zijn meegesleurd door Scandinavisch ijs in de een-na-laatste ijstijd – het Saalien. We gebruiken ze opnieuw, onder andere bij een zandrug waarop ook een uitzichtpunt wordt gerealiseerd”, vertelt Henri. Ester vult aan: “Overigens, die zandrug was er al, het spoor ervan is nog duidelijk te zien in het oppervlak. We herstellen deze zandrug die is ontstaan uit dekzand dat in de laatste ijstijd – het Weichselien – in Nederland is afgezet. Zo zie je: sporen in het landschap leiden je naar vroegere tijden.”

Droogdal wordt zichtbaar

De landschapsecoloog vertelt verder: “Een ander spoor in Schaangedennen is het droogdal. In een droogdal stroomt nu geen water meer. In de laatste ijstijd is dit dal uitgesleten door wegstromend smeltwater. We maken dit dal weer zichtbaar door de aanwezige begroeiing weg te halen en de keileemlaag te herstellen. Zo ontstaat er een mooi doorkijkje naar de lagergelegen gebieden van de Hondsrug.”

“Machtig mooi”

Ester kijkt ook naar het landschap met een geologische blik. “Wat ik machtig mooi vind, is om te zien dat er enorme verschillen zijn in bodemgesteldheid in het relatief kleine plangebied. Soms kletsnat, door keileem (een zogenaamde glaciale afzetting) dat daar afgezet is door honderden meters dik ijs in de een-na-laatste ijstijd. En soms droog, door grind en zand, dat meegevoerd en afgezet is door snelstromende smeltwaterrivieren uit diezelfde tijd in een iets warmere periode (de zogenaamde fluvioglaciale afzettingen). Het is fascinerend om deze sporen van het verre verleden te onderzoeken.”

Meer weten over de herinrichting van Schaangedennen?

→ Bekijk het fotoverslag van de werkzaamheden

→ Lees het artikel over het doel van de werkzaamheden

→ Lees het artikel over het definitief ontwerp en de tijdlijn